02 / DÜŞÜNCEVERONOKRASİ

Devleti kim yönetiyor?
Ya hakikati?

Veronokrasi, iktidarın yalnızca toprak ve sermaye üzerinden değil, gerçekliği tanımlama ve doğrulama yetkisi (hukuken tanınmış yetkinin yanı sıra fiilî belirleme gücü) üzerinden de okunması gerektiğini savunur.

İktidarın kaynağı değiştikçe, onu kimin yönettiği sorusu da değişir.

Bir ağın neyi öne çıkardığı, bir modelin hangi bilgiyi güvenilir bulduğu, bir platformun hangi sözü görünür kıldığı: Bunların her biri insanın dünyayı kavrayışına katılır. Veronokrasi, bu kararları salt teknik tercihler olarak görmenin yetersiz kaldığı noktadan başlar.

Bu yaklaşım devletin, ekonominin veya klasik siyasetin ortadan kalktığını ilan etmez. Onların yanında işleyen ve bazen onların karar alanını yeniden düzenleyen güç biçimlerini görünür kılmaya çalışır.

Peki, hakikati korumak yeni bir tahakküme dönüşürse?

Bir kararın sonucu kadar, o karara itiraz edebilme imkânı da düzenin niteliğini belirler.

Üç eski kavram.
Yeni bir sorumluluk.

Özgürlük

Veri üzerinde anlamlı söz hakkı olmadan tamamlanabilir mi?

Eşitlik

Fırsatları belirleyen ağlara erişim eşitsizken nasıl kurulabilir?

Adalet

Kararın dayanağı görülemiyor ve sonuç sorgulanamıyorsa neye dayanır?

GEZEGEN · VERİ · ZİHİN

Aynı dünyanın
birbirinden ayrılamayan yüzleri.

01

Gezegen

Maddi yaşam, kaynaklar, emek ve gelecek kuşaklar. Teknoloji, yaşadığımız dünyanın dışında işlemez.

02

Veri

Büyük teknoloji şirketlerinin platformları, bulut hizmetleri ve veri merkezleri dâhil, bilgiyi kaydeden, sınıflandıran ve kimlerin görünür ve söz sahibi olacağını etkileyen karar altyapılarını kapsayan bir güç alanı.

03

Zihin

Dikkat, inanç, eğitim ve bilinç. İnsanın kendi koşullarını fark ederek onları değiştirebilme imkânı.

DÜŞÜNCENİN SINAVI

Hakikati korumanın sınırları

Bu soru, Veronokrasi’nin merkezinde yer alır. Doğrulama çoğul kalmalıdır. Güvenilirliği değerlendiren veya görünürlüğü belirleyen kurumlar, platformlar ve algoritmik sistemler de denetime açık olmalı; insanlar onların kararlarına itiraz edebilmelidir.

İlkeleri ve sınırlarını oku
ARAŞTIRMA UFUKLARI

Kitaptan sonra
hangi sorular?

Veronokrasi’nin ileride geliştirilebileceği üç araştırma hattı.

  1. Teknoloji yönetişimiAlgoritmik iktidar nasıl hesap verebilir olur?
  2. Daha eşit bir gelecekVeri güce dönüşürken kimler yararlanır?
  3. Doğrulanabilir güvenGerçekliği sınamanın altyapısı nasıl çoğul kalır?